Ülkelerin siber güvenlik kaygıları yükseliyor | “Dijital elçilik” dönemi: Devletler verilerini sınır dışına taşıyor
Siber saldırı, savaş ve olası işgal risklerine karşı ülkeler kritik devlet verilerini başka ülkelerde kurulan “dijital elçiliklerde” depolamaya başladı. Estonya’nın öncülük ettiği sistem, Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin ardından Avrupa ve Körfez ülkelerinde hızla yayılıyor.
Siber saldırılar, hibrit savaş tehditleri ve olası işgal riskleri nedeniyle ülkeler kritik devlet verilerini başka ülkelerde kurulan “dijital elçiliklerde” depolamaya başladı. Estonya’nın öncülük ettiği model, Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin ardından hızla yaygınlaştı.
Politico’nun haberine göre Avrupa’nın küçük ülkelerinden Lüksemburg’ta bulunan yüksek güvenlikli bir veri merkezi, bugün milyonlarca Estonya vatandaşına ait kritik devlet kayıtlarını barındırıyor. “Dijital elçilik” olarak tanımlanan sistem sayesinde Estonya, nüfus kayıtlarından tapu bilgilerine kadar temel devlet verilerini kendi sınırlarının dışında saklıyor.
Sistem, olası bir siber saldırı, sabotaj veya askeri işgal durumunda devletin yeniden işler hale getirilebilmesi için “yedek ülke” mantığıyla çalışıyor. Verilerin bulunduğu alan, klasik diplomatik elçilikler gibi dokunulmaz kabul ediliyor ve ev sahibi ülke dahi izinsiz erişemiyor.
Rusya tehdidi sonrası hız kazandı
Estonya’nın dijital elçilik girişimini yöneten hükümet yetkilisi Allan Allmere, Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin süreci hızlandırdığını söyledi.
Allmere, “Herkes verilerin korunması gerektiğini anladı” dedi.
Estonya, 2007’de Rusya kaynaklı olduğu belirtilen büyük siber saldırılardan sonra devlet altyapısını dijital güvenlik temelinde yeniden yapılandırmaya başlamıştı. Ülke, ilk operasyonel dijital elçiliğini 2019’da kurdu.
Başlangıçta vatandaş kayıtları, mülkiyet bilgileri ve yasalar dahil 10 kritik veri seti sisteme aktarıldı. Bugün ise devlet bulut altyapısının bazı bölümleri de Lüksemburg’daki merkezde çalışıyor.
“Silinemez” veri sistemi
Yetkililere göre sistem, uzaktan müdahaleyle tamamen silinemeyecek şekilde tasarlandı.
Allmere, “Birisi başıma silah dayayıp Lüksemburg’daki sistemleri silmemi istese bile bunu yapamazsınız” dedi. Estonyalı yetkili, ülke işgal edilse ve veri merkezlerine erişim sağlansa bile Lüksemburg’daki yedek sistemlerin korunacağını söyledi.
Başka ülkeler de devrede
Monako, 2021’de Lüksemburg ile dijital elçilik anlaşması imzalarken, Singapur Hindistan’da uygun bir lokasyon arıyor. Hindistan ise bu yıl Birleşik Arap Emirlikleri’nde bir dijital elçilik kurmak için çalıştığını açıkladı.
Lüksemburg Başbakan Yardımcısı Xavier Bettel, ülkesinin siyasi istikrarı, devlet kontrolündeki güvenli sunucuları ve güçlü bağlantı altyapısı sayesinde dijital elçilik merkezi haline geldiğini söyledi.
Bettel, bazı ülkelerin güvenlik gerekçesiyle anlaşmaları kamuoyuna açıklamadığını belirtti.
Ukrayna verilerini ülke dışına taşıdı
Ukrayna de Rusya’nın 2022’deki işgalinden sonra benzer bir sisteme yöneldi. Ukrayna Dijital Dönüşüm Bakan Yardımcısı Vitaly Balashov, savaş öncesinde yasaların devlet verilerinin ülke içinde tutulmasını zorunlu kıldığını ancak işgalin veri merkezlerini hedef haline getirdiğini söyledi.
Ukrayna hükümeti bunun ardından bazı devlet sistemleri ve gizli olmayan verilerin geçici olarak ülke dışına taşınmasına izin veren düzenlemeler yaptı. Verilerin bir kısmı Ukraynalı şirketlerin yanı sıra Amazon Web Services, Microsoft ve Google gibi ABD merkezli teknoloji şirketlerinin altyapılarında tutuluyor.
Yapay zeka rekabeti de etkili
Dijital elçilik modeli yalnızca savaş ve siber güvenlik kaygılarıyla değil, yapay zekâ altyapısı ihtiyacı nedeniyle de önem kazanıyor.
Dünya Ekonomik Forumu bu ay dijital elçilikler için küresel bir çerçeve yayımladı. Çerçevede veri erişimi, yargı yetkisi, gizlilik ve altyapı uyumluluğu gibi başlıklar ele alındı.
WEF Yapay Zekâ Merkezi Başkanı Cathy Li, yapay zekâ sistemlerinin ihtiyaç duyduğu veri depolama ve işlem gücünün birçok ülkenin kapasitesini aştığını belirterek ortak altyapı kullanımının kaçınılmaz hale geldiğini söyledi.
28.05.2026 17:17
