Gökbilimciler, bir kara delik-yıldız sisteminden fışkıran kozmik jetlerin anlık enerjisini tarihte ilk kez hesapladı; ölçümler, bu devasa patlamaların yaklaşık 10.000 Güneş’in ürettiği enerjiye ulaştığını gösteriyor.

Bilim insanları, bir kara delikten çıkan jetlerin anlık gücünü ilk kez doğrudan ölçmeyi başardı. Uluslararası bir araştırma ekibi, bu kozmik jetlerin gücünün yaklaşık 10 bin Güneş’e eşdeğer olduğunu açıkladı.

AP’nin haberine göre ayrıca kozmik jetlerin hızının saatte yaklaşık 355 milyon mil (540 milyon kilometre) olduğu, yani ışık hızının yarısına ulaştığı belirlendi.

Araştırma, Dünya’dan yaklaşık 7.200 ışık yılı uzaklıkta bulunan Cygnus X-1 sistemi üzerinde gerçekleştirildi.

Bu sistem, yarım yüzyıldan uzun süre önce keşfedilen ilk kara deliklerden birini ve ona eşlik eden mavi süperdev bir yıldızı içeriyor.

Bir ışık yılı yaklaşık 9,7 trilyon kilometreye karşılık geliyor.

18 Yıllık Araştırma Sonuçlandı

Oxford’dan Steve Prabu ve ekibi, bulgularını küresel bir teleskop ağı tarafından elde edilen 18 yıllık yüksek çözünürlüklü radyo gözlemlerine dayandırdı.

Araştırma, Prabu’nun Avustralya’daki Curtin Üniversitesi’nde çalıştığı dönemde yürütüldü ve Nature Astronomy dergisinde yayımlandı.

Araştırma ekibi, “dans eden jetler” olarak tanımlanan bu yapıların gücünü ölçmeyi başardı.

Jetlerin, yıldızdan gelen rüzgâr nedeniyle zıt yönlere doğru itildiği ve bu sırada eğildiği belirlendi.

Bilim insanları, jetlerin yıldız rüzgârı nedeniyle ne kadar büküldüğünü analiz ederek ve bilgisayar modellemeleri kullanarak güç hesaplaması yaptı.

Enerjinin %10’u Kozmik Jetlere Gidiyor

Araştırmanın en önemli sonuçlarından biri, kara deliğe düşen maddenin açığa çıkardığı enerjinin yaklaşık yüzde 10’unun jetler aracılığıyla uzaya taşındığını ortaya koyması oldu.

Daha önce kara delik jetlerinin gücü yalnızca on binlerce yıllık ortalamalar üzerinden tahmin edilebiliyordu.

Süperdev Yıldız, Kara Deliğe “Besin” Sağlıyor

Cygnus X-1’deki kara delik, yörüngesindeki mavi süperdev yıldızdan sürekli gaz çekiyor.

1960’larda keşfedilen bu ikili sistem, Samanyolu Galaksisi’nin Kuğu (Cygnus) takımyıldızında bulunuyor.

Araştırma ekibine göre süperdev yıldız, kara deliğe “besin” sağlayarak jetlerin oluşmasına olanak tanıyor.

Karanlık Denge: Kozmik Yapının Kritik Bileşenleri

Bilim insanları, bu tür jetlerin galaksilerin ve diğer kozmik yapıların nasıl şekillendiğini anlamada önemli rol oynadığını belirtiyor.

Jetlerin oluşturduğu büyük ölçekli şoklar ve türbülanslar, evrenin yapısının oluşumuna katkı sağlıyor.

Araştırma ekibi, aynı yöntemi diğer kara delik sistemlerine de uygulamayı planlıyor.

Steve Prabu konuyla ilgili “Daha fazla sistemde jet gücünü ölçmek heyecan verici olacaktır” dedi.

16.04.2026 22.34

Kaynak komşu haber: https://gundengunenews.com/2026/04/16/kara-deligin-patlama-gucu-ilk-kez-olculdu/